Lê Dụ, người La Sơn (nay là Đức Thọ) Hà Tĩnh.

Sinh năm 1820, mất năm 1875. Năm Minh Mạng thứ 21 (1840) đỗ Hương Tiến bổ Tri huyện Kim Động, thăng Tri phủ Hòa An, chuyển vào bộ Tào. Tự Đức năm thứ 11 (1858) theo làm việc nơi quan thứ ở cửa biển Đà Nẵng thuộc Quảng Nam rồi cất làm Án sát sứ Quảng Ngãi, rồi lại triệu làm Biện lý công việc ở bộ Công, đại thần tiến lên là người có phẩm hạnh liêm khiết, trải bổ Bố chính sứ Thanh Hóa, Tuyên Quang.

Năm thứ 15 (1862) chuyển Bố chính sứ Sơn Tây, gặp tên đầu giặc ở Bắc Ninh cùng bọn thổ khẩu ở Quảng Yên cấu kết nhau để cướp bóc. Dụ từ Sơn Tây vâng chiếu cùng với bọn Lãnh binh là Vũ Tảo đem 3 đạo binh dẹp yên. Năm 21 (1868) thụ Hữu Tham tri bộ Lại, kế thụ Tuần phủ Nam Ngãi. Gặp khi hạn hán, dân bị bỏ đói Dụ tâu xin bỏ thóc ra bán và bày nhiều cách để tiếp tế, rồi Bổ Hữu Tham tri bộ Lễ, rồi lại đổi bộ Hình.

Năm thứ 27 (1874) tới Nghệ An hiểu dụ và quyền Hộ Tổng đốc An Tĩnh, được ít lâu cho rút về, chuyển làm Hồng lô tự khanh, làm Biện lý bộ Hộ dần Tả Thị lang Bộ Hình rồi chết.

Dụ làm quan thanh bạch và liêm khiết, thường đọc câu cổ nhân nói: “Người ta ăn được rễ rau thời trăm việc đều làm được cả” để tự răn mình nên khi ở Quảng Nam có nhiều huệ chính về sau dân vẫn còn nhớ, con là Triện đỗ Hương tiến.

(Trích “Đại Nam Liệt Truyện” tập 4 – Nhà xuất bản Thuận Hoá – Huế 1997, trang 196-197)

DANH SÁCH CÁC KHÓA THI HƯƠNG TRIỀU NGUYỄN CÓ CỤ LÊ DỤ THAM GIA

1. Khoá 23 khoa Tân Dậu, Tự Đức thứ 14 (1861)

Khoa này có 4 trường thi lấy đậu 102 người.

• Trường Hà Nội: lấy đậu 34 người.
  • Chủ khảo: Tham tri bộ Lại Phạm Hữu Nghị.
  • Phó chủ khảo: Bố chính Sơn Tây Lê Dụ.
• Trường Nam Định: Lấy đậu 20 người.
  • Chủ khảo: Tham tri bộ Lại Phạm Hữu Nghị.
  • Phó chủ khảo: Bố chính Sơn Tây Lê Dụ.

2. Khoá 24 khoa Đinh Mão, Tự Đức thứ 20 (1867)

Khoa này có 6 trường thi lấy đậu 139 người.

• Trường Bình Định: lấy đậu 18 người.
  • Chủ khảo: Tham tri bộ Lại Lê Dụ.
  • Phó chủ khảo: Tế tửu Quốc Tử Giám Nguyễn Dực.

3. Khoá 26 khoa Canh Ngọ, Tự Đức thứ 23 (1870)

Khoa này có 6 trường thi lấy đậu 131 người.

• Trường Thừa Thiên: lấy đậu 29 người.
  • Chủ khảo: Tuần phủ Nam Ngãi Lê Dụ.
  • Phó chủ khảo: Bố chính Quảng Ngãi Nguyễn Thông.

(Trích “Những Ông Nghề Ông Cống triều Nguyễn” – Nhà xuất bản Văn hoá – Thông tin 1995, trang 50-53)

Người gửi: Lê Công Đức | Nguồn: https://vietsu.org/dai-nam-liet-truyen-tap-4-4